چرا نتیجه نهایی مذاکرات برجام مشخص نمی‌شود؟

 

چرا برجام به سرانجام نمی‌رسد؟
تاریخ تحریر: 29 تیر 1401

از زمان شروع مذاکرات احیای برجام در دولت سیزدهم یعنی 8 آذر 1400 تاکنون ماه‌ها می‌گذرد، با اینکه به نظر می‌رسد طرفین اراده لازم برای توافق را دارند و بارها به مرز توافق رسیدند ولی این امر محقق نشده است. دلایل بسیاری برای عدم تحقق احیای برجام وجود دارد که در ادامه به بررسی آن می‌پردازیم.


برجام برای آمریکا منفعتی نخواهد داشت؟
تغییرات جهانی به ویژه بحران اوکراین از متغیر‌های اثرگذار بر جریان مذاکرات است اما مهمترین عامل را می‌توان نبود نقطه مشترک در منافع و حاکم شدن شرایطی که پیروزی یکی از طرفین مساوی با شکست دیگری است، دانست. توافق و لغو تحریم‌های ایران در شرایط فعلی برای آمریکایی‌ها شکست به حساب می‌آید چرا که منافعی بیش از شرایط فعلی نصیب آنها نخواهد کرد. از طرفی در سمت ایران نیز احیای برجام بدون لغو موثر تحریم‌ها همانند دوره پیش از خروج آمریکا از برجام ، مثمر ثمر نخواهد بود.
دلیل پذیرش برجام در سال 2015 از سمت آمریکا نیاز اوباما و حزب دموکرات به این توافق برای انتخابات 2016 ریاست‌جمهوری و متوقف کردن فعالیت‌های هسته‌ای در ایران بود. البته آمریکا چشم‌انداز اقتصادی از این توافق نیز داشت که نمونه آن فروش هواپیماهای بوئینگ و تجارت با ایران بود. در مقابل ایران هم برای لغو تحریم‌ها ، کاهش فشار‌های اقتصادی ناشی از تحریم‌های بین‌المللی ، خروج پرونده هسته‌ای از فصل هفتم منشور ملل متحد و امنیتی شدن در نظام بین‌الملل به سمت توافق با آمریکا گام برداشت و برجام رقم خورد.


تورم ایران با لغو تحریم‌ها نصف خواهد شد
طبق گزارش وبسایت استاتیستا پیرامون نرخ تورم چهار دهه گذشته در ایران ، پس از توقف مذاکرات هسته‌ای در سال 2015 ، نرخ تورم آرام آرام روند صعودی به خود گرفت تا جایی که در سال 2021 
به حدود 40 درصد رسید. طبق گزارش نرخ تورم تا سال 2027 میلادی پیش‌بینی شده است که با امید به احیای برجام به حدود 25 درصد می‌رسد. تورم بالا منجر به کند شدن اقتصاد ایران و دشواری دستیابی به رشد تولید ناخالص داخلی کشور شده است و تا زمانی که تورم به نرخ های قابل کنترل بازنگردد ، کشور با مشکل مواجه خواهد بود.

پیش‌بینی نرخ تورم ایران

بن بست بین ایران و غرب ادامه می‌یابد؟
اکنون با گذشت نزدیک به یکسال و نیم از حضور بایدن و علی رغم چندین دور مذاکرات فشرده با ایران توافقی به دست نیامده است. عمده‌ترین دلیل این اتفاق این است که آمریکا با بازگشت به برجام منافعی بیش از موقعیت فعلی کسب نخواهد کرد. در موقعیت فعلی فعالیت‌های هسته‌ای و سطح غنی‌سازی اورانیوم ایران خطرساز نیست و ایران همچنان به برجام پایبند است. تغییر اوضاع بین‌المللی و دغدغه‌های جدی‌تر آمریکا در رقابت با قدرت‌های شرقی نظیر چین و روسیه و ابقای حضور در راس قدرت از توافق با ایران برای حزب دموکرات با اهمیت‌تر است .در این وضعیت ایران نیز حاضر نخواهد بود دستاورد‌های هسته‌ای فعلی خود را که می‌تواند از آن به عنوان یک عامل بازدارنده و اهرم فشار استفاده کند را با بازگشت به توافقی که حتی در اوج اجرایش نه عملا تحریم‌ها را لغو کرد و در دوره ترامپ نیز با یک امضا معدوم شد، از دست بدهد و در این زمینه سال‌ها عقب‌تر بیفتد؛ همچنین با نگاه ایران به شرق چشم‌اندازی از همکار‌ی‌های اقتصادی بین دو کشور را نمی‌توان متصور بود.


شرایط اقتصاد جهانی می‌تواند برجام را احیا کند
نهایتا باید گفت احیای توافق هسته‌ای سال 2015 بسیار دور از ذهن است و بن بست بین ایران و غرب حداقل در کوتاه مدت باقی خواهد بود. تنها دو عامل در طول مذاکرات احیای برجام آمریکا را به توافق نزدیک می‌کند؛ اولی قرارداد 25 ساله همکاری ایران و چین ، دیگری جنگ اوکراین و بالا‌رفتن قیمت نفت و نیاز به عرضه نفت ایران جهت تعدیل قیمت‌های جهانی است. باید اذعان داشت این تحولات به حدی جدی نبوده که آمریکا را به برجام بازگرداند؛ بنابراین تا تحولاتی در این معادلات رقم نخورد ما شاهد ادامه روند فعلی برای مذاکره هستیم.

 

 

 

 

منابع
جوان‌آنلاین
تجارت‌نیوز

جهت مطالعه این تحلیل وارد شوید