بازار خودرو بعد از برجام به کدام سو می‌رود؟

 

 تاریخ تحریر: 17 اسفند 1400

طی چند سال گذشته با تشدید تحریم های اقتصادی، بازارهای مختلف شرایط ملتهبی را تجربه کردند که شاید نتوان در طول چند دهه گذشته نمونه مشابهی را برای آن در اقتصاد ایران پیدا کرد. یکی از بازارهایی که طی چند سال گذشته شرایط بدی را پشت سر گذاشته، بازار خودرو است که افزایش قیمت‌های عجیبی را ثبت کرده‌است. در حال حاضر مذاکرات هسته‌ای برای رفع تحریم‌ها به اوج خود رسیده و بسیاری دستیابی به توافق را محتمل‌ترین سناریو می دانند. اما دغدغه اصلی پیش روی بسیاری از مردم این است که با احیای دوباره برجام آینده بازارهای مختلف از جمله خودرو چگونه خواهد شد.

مهم ترین عامل در افزایش عجیب و غریب قیمت خودرو، علاوه بر مسائل تحریم و جهش نرخ ارز، به ممنوعیت واردات و کاهش تولید خودروسازان باز می گردد. حال این پرسش مطرح می‌شود که دستیابی به توافق و کاهش احتمالی قیمت دلار، چه تاثیری بر قیمت خودرو خواهد گذاشت؟ برای پاسخ به این پرسش باید عوامل اثرگذار بر بازار خودرو را مورد بررسی قرار داد. 

 

سقوط تولید خودرو بعد از برهم خوردن برجام

میزان تولید خودروسازان کشور در سال 1396 که یکی از بهترین سال‌های خودروسازان داخلی کشور پس از برجام بود، بر اساس آمارهای منتشر شده از سوی وزارت صمت به بیش از یک میلیون و 429 هزار دستگاه رسید؛ اما پس از آن روند کاهشی تولید خودرو آغاز شد؛ به‌گونه‌ای که تولید سالانه خودرو در کشور در سال 1399 نسبت به اوج خود در سال 1396 کاهش حدود 37 درصدی را نشان می دهد.

بنابراین بر اساس آمارهای رسمی، تولید خودروی سواری در کشور به شدت کاهش یافته‌ و عرضه به شدت محدود شده‌ است. نمودار زیر میزان تولید خودرو سواری در کشور و همچنین چند مدل خودروی محبوب را نشان می دهد.

 

 

گرانی خودرو خارجی موجب ورود سرمایه به بازار داخلی شد

طی سال‌های اخیر دو عامل به تشدید تقاضا منجر شد. اولاً با ممنوعیت واردات خودروهای خارجی از سال 1397، به تدریج با استهلاک خودروهای موجود خارجی و همچنین افزایش قیمت آن‌ها، بخشی از این تقاضا به سمت خودروهای داخلی سرازیر شد.از طرف دیگر، در شرایط تورمی و جهش نرخ ارز، خودرو از یک کالاهای مصرفی به یک کالای سرمایه‌ای برای بسیاری از افراد تبدیل شد و بخشی از تقاضای سوداگرانه به این بازار روانه شد. این رفتار با قیمت گذاری دستوری و اختلاف قیمت میان کارخانه و بازار آزاد نیز تشدید شد.

بنابراین بازار خودرو با یک عدم تعادل شدید طی سال های اخیر روبرو بوده‌است؛ از یکسو عرضه به شدت کاهش یافته و از سوی دیگر، تقاضا افزایش یافته‌است. در این میان سیاست های اشتباه نیز بر عدم تعادل ها افزوده است.

هر چند با دستیابی به توافق احتمالی، بخشی از تقاضای سوداگرانه کاهش می باید و از سوی دیگر ممکن است عرضه نیز افزایش یابد، اما با ادامه ممنوعیت واردات خودرو و همچنین سیاست قیمت گذاری دستوری و اختلاف قیمت بازار و کارخانه، نباید انتظار تغییر محسوسی داشت.

 

با اجرای برجام قیمت پراید کاهش 30 درصدی خواهد داشت

یکی دیگر از شاخص هایی که می توان برای پیش بینی قیمت ها در بازار خودرو استفاده کرد، قیمت دلاری است. در دهه گذشته بهترین سال‌ها از نظر ثبات اقتصادی سال‌های 93 تا 95 است. در این سال‌ها قیمت بین کارخانه و بازار آزاد به‌هم نزدیک شدند که می‌توان این قیمت را قیمت پایه در نظر بگیریم و تغییرات قیمت را نسبت به آن دوره مقایسه کنیم.

پراید در آن سال‌ها دارای قیمت 6120 دلاری بوده است اما اکنون به حدود 6330 دلار رسیده است. بنابراین در قیمت های فعلی دلار، قیمت کنونی پراید، تفاوت محسوسی با قیمت تعادلی ندارد. برای خودرو 206 تیپ دو در دوره ثبات حدود 9680 دلار قیمت داشته است؛ اکنون قیمت 206 تیپ دو در بازار آزاد به حدود ده هزار دلار رسیده و این یعنی با نرخ تعادلی تفاوت چندانی ندارد. همچنین برای پژو پارس سال قیمت کنونی آن حدود 10400 دلار است و قیمت با ثبات آن حدود 10530 دلار بوده پس برای این خودرو هم اختلاف چندانی وجود ندارد.

اما با دستیابی به توافق و کاهش احتمالی دلار، با فرض میانگین قیمت دلاری، انتظار کاهش قیمت خودرو را داریم. در جدول زیر با توجه به سناریوهای مختلف قیمتی دلار، قیمت چند خودروداخلی به عنوان نمونه محاسبه شده است.

 

 

در نهایت فعالان بازار خودرو معتقدند برجام، واردات خودرو و کاهش قیمت دلار تاحدی می‌تواند بر قیمت‌ها در بازار خودرو تاثیرگذار باشد . تنها در صورتی می‌توان انتظار کاهش قیمتی چشم‌گیر را داشت که که تورم عمومی مهار شود و در نتیجه در طول زمان قیمت خودرو خود را با کاهش کمتر تورم منطبق خواهد کرد. در مجموع امیدواریم که توافقات هسسته ای به سرانجام خوبی برسد و شرایط برای اقتصاد کشور بهبود یابد.

 

 

منابع

همشهری‌آنلاین

اقتصادنیوز

اقتصادآنلاین

 

 

جهت مطالعه این تحلیل وارد شوید